Generation of Computer | संगणकाची पिढी व त्यातील बदल

कॉम्प्युटरच्या पिढी मध्ये कसे बदल झाले - Changes in Generation of Computer

Introduction : प्राथमिक माहिती- Generation of Computer 

        संगणक हा आपल्या दैनंदिन जीवनाचा एक अविभाज्य भाग बनला आहे ज्याचा आपल्या समाजावर मोठा प्रभाव पडला आहे. संगणकाने आपल्या जगण्याच्या, कामाच्या आणि संवादाच्या पद्धतीमध्ये मोठा बदल घडवून आणला आहे, ज्यामुळे जीवन अधिक सोयीस्कर आणि कार्यक्षम बनले आहे. संगणकाच्या इतिहासातील "जनरेशन ऑफ कॉम्प्युटर" हा शब्द युगांचा किंवा विकासाच्या टप्पे यांचा संदर्भ देतो, विशिष्ट तांत्रिक प्रगती किंवा नावीन्यपूर्ण हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे. संगणकाची प्रत्येक पिढी कार्यक्षमतेत आणि वेग यात लक्षणीय सुधारणा करून केली गेली आहे. मायक्रोप्रोसेसर, व्हॅक्यूम ट्यूब, इंटिग्रेटेड सर्किट्स, ट्रान्झिस्टर, आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स यांसारख्या डिझाइनमध्ये वापरल्या जाणार्‍या तंत्रज्ञानाच्या आधारे संगणकांच्या पिढ्यांचे वर्गीकरण केले जाते. संगणकाची उत्क्रांती नवकल्पनांच्या आणि नवीन तंत्रज्ञान विकासाद्वारे चालविली गेली आहे.

Generation of Computer - संगणकाची पिढी व त्यामधील बदल

    पहिले इलेक्ट्रॉनिक संगणक 1940 च्या दशकात तयार झाल्यापासून संगणकीय जगामध्ये खूप मोठा बदल झाला आहे. वर्षानुवर्षे मर्यादित क्षमता असलेल्या एखाद्या रूमच्या आकाराच्या संगणका पासून ते आपण कल्पनाही करू शकणार नाही आशा पॉकेट-आकाराच्या उपकरणांपर्यंत संगणक विकसित झाले आहेत. नवीन तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांच्या विकासाच्या माध्यमातून ही उत्क्रांती चालविली गेली आहे. या लेखात, आपण संगणकाच्या विविध पिढ्यांबद्दल व कालांतराने त्यामध्ये कसा विकास होत गेला हे जाणून घेणार आहोत.

First Generation Computer- पहिल्या पिढीतील संगणक (1940-1956):

    1940 मध्ये दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात पहिल्या पिढीतील संगणक विकसित करण्यात आले. हे संगणक म्हणजे एक प्रचंड मशीन होते ज्यात सर्किट म्हणून व्हॅक्यूम ट्यूब आणि स्टोरेज करणेसाठी चुंबकीय ड्रमचा वापर केला होता. ही मशीन्स आकाराने मोठी व किमतीने महाग असल्याने सामान्य व्यक्ति त्या वापरू शकत नव्हत्या. ही संगणक मुख्यत: लष्करी कामाकरिता व वैज्ञानिक गणना (Scientific Calculations) साठी वापरले जात होते.पहिला इलेक्ट्रॉनिक संगणक 1946 मध्ये तयार केला गेला जो ENIAC (इलेक्ट्रॉनिक न्यूमेरिकल इंटिग्रेटर आणि संगणक) म्हणून ओळखला गेला आणि त्याचे वजन 30 टनांपेक्षा जास्त होते. ENIAC हा संगणक एका वेळी एकाच कार्य पूर्ण करत असे व त्याकरिता तांत्रिक टीम लागत असे. या वेळी, फोरट्रान आणि असेंब्ली सारख्या प्रोग्रामिंग भाषा तयार केल्या गेल्या परंतु प्रोग्रामिंग प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी महत्वपूर्ण तांत्रिक ज्ञान आवश्यक होते.

Second Generation : दुसऱ्या पिढीचे संगणक (1956-1963)

1950 च्या शेवटच्या काळात आणि 1960 च्या सुरुवातीच्या काळात हे दुसऱ्या पिढीतील संगणक विकसित केले गेले. या संगणकांमध्ये व्हॅक्यूम ट्यूबची जागा ट्रान्झिस्टने घेतली , ज्यामुळे हे संगणक आकाराने लहान, वेगवान आणि कमी खर्चात झाले. यामध्ये स्टोरेजसाठी चुंबकीय कोर मेमरी वापरली गेली , जी अधिक विश्वासार्ह होती. असे असले तरी हे संगणक अजूनही सामान्य व्यक्तीला वैयक्तिक वापरासाठी घेणे खूप महाग होते, मोठ्या कॉर्पोरेशन आणि सरकारी संस्थामध्ये याचा जास्त वापरत होत होता.

COBOL आणि FORTRAN या उच्च-स्तरीय प्रोग्रामिंग भाषांचा विकास झाला ज्यामुळे प्रोग्रामरना कोड लिहिणे सोपे झाले व यातूनच मेनफ्रेम संगणकांची निर्मिती झाली ज्याचा वापर मोठ्या प्रमाणात डेटा व्यवस्थापित करणेकरिता आणि व्यवहारांवर प्रक्रिया करण्यासाठी केला गेला, ज्यामुळे ते व्यवसाय आणि सरकारांसाठी एक आवश्यक साधन बनले.

Third Generation Computer : तिसर्‍या पिढीतील संगणक (1964-1971):

    1960 च्या मध्यकाळात हे तिसर्‍या पिढीतील संगणक विकसित केले गेले. या संगणकांमध्ये ट्रान्झिस्टरऐवजी इंटिग्रेटेड सर्किट्स (ICs) वापरले गेले यामुळे तिसर्‍या पिढीतील संगणक हे दुस-या पिढीतील संगणकांपेक्षा लहान, वेगवान आणि विश्वसनीय बनले. यामध्ये स्टोरेज करिता चुंबकीय डिस्कचा वापर केला गेला ज्यामुळे डेटामध्ये जलद अॅक्सेस होऊ लागला. तिसऱ्या पिढीतील संगणक हे वैयक्तिक वापरासाठी व्यावसायिकरित्या उपलब्ध असणारे पहिले संगणक होते.

    या काळात लघुसंगणकांच्या विकासामुळे लहान आणि मध्यम आकाराच्या व्यवसायांसाठी संगणक अधिक सुलभ झाले.या विकासामुळे पहिल्यांदाच संगणक नेटवर्कची निर्मिती झाली, ज्यामुळे अनेक संगणक एकमेकांशी संवाद साधू शकले.

Fourth Generation Computer- चौथ्या पिढीचे संगणक (1971-1989):

    1970 च्या दशकाच्या सुरुवातीला या चौथ्या पिढीतील संगणकाची निर्मिती करण्यात आली. या संगणकांमध्ये इंटिग्रेटेड सर्किट्स(ICs) च्या ठिकाणी मायक्रोप्रोसेसरचा वापर करण्यात आला. ज्यामुळे ते तिसऱ्या पिढीतील संगणकांपेक्षा आकाराने लहान, गतिशील आणि अधिक परवडणारे बनले. यामध्ये स्टोरेज करिता फ्लॉपी डिस्क आणि हार्ड डिस्क यांसारखी नवीन प्रकारची उपकरणे देखील वापरली. संगणकातील या नवीन बदलाने वैयक्तिक संगणकांचा विकास घडवून आणला जो सर्वसामान्यांना परवडणारा होता.

    या काळात इंटेलने मायक्रोप्रोसेसर मध्ये घडवून आणलेला बदल महत्वाचा टप्पा होता ज्यामुळे लहान व कमी खर्चीक संगणक तयार झाले जे सर्वसामान्यांना वापरण्यायोग्य होते. Altair 8800 हा पहिला वैयक्तिक संगणक 1975 मध्ये तयार झाला जो "स्वत: तयार करा किट (build-it-yourself kit)" म्हणून उपलब्ध होता

Fifth Generation : पाचव्या पिढीचे संगणक (१९८९-ते वर्तमान ):

    1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात पाचव्या पिढीतील संगणकाची सुरवात झाली. सध्याच्या संगणकांची पिढी ही पाचव्या पिढीतील संगणकाचीच पिढी आहे, या संगणकात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence ) आणि मशीन लर्निंग या तंत्रज्ञानाचा मानवी हस्तक्षेपाशिवाय कार्ये करण्यासाठी व निर्णय घेण्यासाठी वापर केला आहे. याचा वापर प्रगत इनपुट आणि आउटपुट डिव्हाइसेस करिता देखील केला गेला आहे, जसे की टच स्क्रीन, व्हॉइस रेकग्निशन आणि आभासी वास्तविकता (Virtual Reality)

    या काळातील महत्वाचा विकास म्हणजे नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया (NLP) प्रणाली जी संगणकांना नैसर्गिक भाषा इनपुट द्वारे समजून घेणे व प्रतिसाद देण्यासाठी तयार करण्यात आली होती. ज्यामुळे Siri व Alexa सारख्या Virtual Assistance ची निर्मिती करणे सोपे झाले

हे ही वाचा आपल्याला आवडेल  : Computer Information in Marathi- संगणकाची माहिती मराठीमध्ये 

Conclusion :

    नवीन तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांच्या विकासाद्वारे संगणकाची उत्क्रांती सुरू झाली , ज्याचा परिणाम म्हणजेच संगणकाच्या अशा वेगवेगळ्या पिढ्या तयार झाल्या आहेत. प्रत्येक नवीन पिढी जुन्या पिढीपेक्षा वेगवान आणि अधिक शक्तिशाली होत गेली आहे, ज्यामुळे संगणक जगभरातील लोकांसाठी वापरण्यायोग्य आणि परवडणारे बनले आहे. जसा जसा AI आणि मशिन लर्निंगचा विकास होत आहे तसे , संगणकाचे भविष्य अजूनच आशादायक दिसत आहे यामुळे येणार्‍या काही वर्षात आपण संगणकाची आणखी प्रगती पाहण्याची अपेक्षा करू शकतो.

Generation of Computer 

तर मित्रांनो संगणकाच्या पिढी मध्ये नवनवीन तंत्रज्ञान विकसित करून कसे बदल केले गेले व ज्यामुळे संगणकाची नवीन पिढी तयार होत गेली याची शक्य तितकी सोप्या शब्दात माहिती देण्याचा प्रयत्न मी लेखात केला आहे जो आपल्याला नक्कीच आवडेल अशी मला आशा आहे. आपले या लेखासंबधीचे मत मांडायला विसरू नका. 

धन्यवाद ! जय महाराष्ट्र ! 

हे ही वाचा :

ChatGPT चा वापर कसा करायचा

संगणकाची संपूर्ण माहिती 

ऑनलाइन व्यवहार करताना घ्यावयाची काळजी

Suvichar – मराठी सुविचार